Abstract

Irak Türkçesi, Irak’ta yaklaşık bin yıldır yaşayan Türklerin, ister yazı dilinde ve ister konuşma dilinde kullandığı ve halihazırda Irak Devleti tarafından kabul edilen resmi bir dildir. Irak Türkleri, Osmanlı İmparatorluğu döneminde yazı dili olarak standart Türkiye Türkçesi’ni kullanmış, Irak Kraliyet döneminin (1921) başlamasıyla Irak’ta yaşayan Türkler aynı şekilde yazılı dil olarak Standart Türkiye Türkçesi’ni kullanmaya devam etmiştir. Irak Türkçesinin farklı lehçeleriyle kendine özel dil bilimsel yapısı bulunmaktadır. Irak Türkçesi’nin toplumsal statüsünde, ister yazılı dillinde ister konuşma dilinde, kültürel ve siyasal gelişmelere bağlı olarak farklılıklar görülmüştür. Yıllar boyunca sürdürülen demografik politikalar, eğitim ve kültür politikaları, Irak Türkçesi’nin statüsünü zayıflatmıştır.
Bu araştırmanın amacı; Irak Türklerinin ana dilleri olan Türkçe’ye tutum düzeylerini ölçmek, Türklerin yoğun bir şekilde var oldukları ve diğer etnik gruplarla birlikte yaşadıkları, Erbil, Musul, Kerkük ve Selahaddin şehirlerindeki 474 Türk kökenli katılımcıya “Irak’ın genelinde Türkçe’nin resmi bir dil olması konusunda istekleri ve kamusal/ kurumsal alanlarda Türkçe’nin kullanımına” yönelik sormacaları kullanarak katılımcıların ana dillerine olan tutumları tespit edilmeye çalışılmıştır. Verilerin analizi için Pearson Ki-kare testi kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, Irak Türkçesi katılımcılar tarafından %97,7 oranında resmi bir dil olarak desteklenmektedir. Resmi alanlarda bu dilin kullanım oranı %62,8 iken, kamusal alanlarda ise %81,7'dir. Bu bulgular, Irak Türklerinin ana dillerine yönelik tam tutum sağlamasalar bile yüksek düzeylerde olumlu tutum sağladıkları görülmektedir.