Abstract

Aslî (birincil) ünlü uzunlukları, 19. Yüzyılın ortalarından itibaren tartışılmaya baÅŸlayan önemli konulardan birisidir. Buna ilave olarak, ele geçirilen tarihi metinler, farklı alfabelerin yanı sıra, faklı imla kurallarıyla yazıldığı için, aslî (birincil) ünlü uzunlukların tespit hiç kolay olmamıştır. Ancak yabancı ve daha sonra da Türk bilim adamlarnın da çalışmaları sonucunda, aslî (birincil) ünlü uzunlukları, Türkmen, Yakut ve Halaç gibi lehçelerde, sistemli olarak korundukları hâlde, diÄŸer Türk lehçelerinin yanı sıra ağızlarında ise, düzenli olarak korunmayıp çoÄŸunlukla kısaldıkları sonuca varılmıştır. Dolayısıyla günümüzde Irak Türkmen ağızları bünyesinde yer alan Kerkük merkez ağızlarında, birden fazla heceli kelimelerdeki bahsi geçen aslî (birincil) ünlü uzunlukları, iki kural çerçevesinde korunurken, tek heceli kelimelerde kısaldığı görülmektedir. Bu iki kural sayesinde de, aslî (birincil) ünlü uzunlukları kısalan tek heceli kelimeler, tekrar eski uzunluklarına kavuÅŸabilmektedirler. Biz de bu düÅŸünceden yola çıkarak, aslî ünlü uzunluklarla ilgili makalemizi hazırladık.
Aslî (birincil) ünlü uzunlukları, 19. Yüzyılın ortalarından itibaren tartışılmaya baÅŸlayan önemli konulardan birisidir. Buna ilave olarak, ele geçirilen tarihi metinler, farklı alfabelerin yanı sıra, faklı imla kurallarıyla yazıldığı için, aslî (birincil) ünlü uzunlukların tespit hiç kolay olmamıştır. Ancak yabancı ve daha sonra da Türk bilim adamlarnın da çalışmaları sonucunda, aslî (birincil) ünlü uzunlukları, Türkmen, Yakut ve Halaç gibi lehçelerde, sistemli olarak korundukları hâlde, diÄŸer Türk lehçelerinin yanı sıra ağızlarında ise, düzenli olarak korunmayıp çoÄŸunlukla kısaldıkları sonuca varılmıştır. Dolayısıyla günümüzde Irak Türkmen ağızları bünyesinde yer alan Kerkük merkez ağızlarında, birden fazla heceli kelimelerdeki bahsi geçen aslî (birincil) ünlü uzunlukları, iki kural çerçevesinde korunurken, tek heceli kelimelerde kısaldığı görülmektedir.