Abstract

BKZ: Bakınız.
Önsöz
Türkçenin, deyim bakımından,dünya dilleri arasında özel yeri vardır. Türkçe, deyimlerle zengin bir dil olarak,deyimin oluşunda geçmişinin çeşitli boyutlarıyla önemli rol oynamaktadır. Deyim herhangi dilde olursa olsun,o dilin cümle kurumunu güzelleştiren, süsleyen,anlamına güçlük katan söz öbekleridir. Dünyanın geniş alanlarda dağılan Türk kavimleri,yerleştikleri yerlerin birtakım toplumsal,sosyal,kültürel ve geleneksel özelliklerin etkisi altında kalmıştır. Tabii olarak ilk etkilenen şey dildir. Dilin önemli birimlerinden olan deyim -bilhassa Türkçe deyimi- geniş ölçüde farklılık ve değişikliğe uğramaktadır. Türkçedeki deyimlerin bir kısmı,yöresel özellikleri taşımak üzere, şekil ve anlam bakımından çeşitli biçimlerde görmekteyiz. Bu yüzden Kerkük şivesinde kullanılan deyimlerin bir kısmı,ister mana bakımından, ister şekil bakımından değişir. Bu araştırma dengeleme olarak,genel Türkçe ile Kerkük şivesi arasında deyimlerin kullanışındaki farklı yönlerini göstermekteyim. Üstelik Kerkük Türkmen şivesinde bazı yerel deyimler bulunmakla,onları da bu araştırmama aldım. Öte yandım Türkiye türkçesinin birtakım deyimlerinin aynısını, Kerkükteki kullanışını da göstermekteyim. Nitekim bu araştırmanın aşamalarını şöylece sıralıyabiliriz: